Waarom een boodschap pas werkt als je waarden raakt

Waarom een boodschap over informatiebeveiliging pas echt werkt als je de waarden van mensen raakt

Veel awarenesscampagnes zijn inhoudelijk sterk. Ze leggen uit waarom sterke wachtwoorden belangrijk zijn, hoe phishing werkt en welke risico’s verbonden zijn aan het delen van persoonsgegevens. Toch verandert gedrag vaak maar beperkt. Dat is niet omdat mensen de boodschap niet begrijpen. Het is omdat de boodschap hun motivatie niet raakt.

Als informatieveiligheidsprofessional richten we ons vaak op risico’s, procedures en beleid. Maar gedrag ontstaat zelden vanuit regels alleen. Gedrag ontstaat wanneer mensen voelen dat een onderwerp aansluit bij wat zij belangrijk vinden. Daar komen waarden in beeld.

Regels raken het hoofd, waarden raken het hart

Iedereen kent het gevoel geraakt te worden. Een brok in de keel, kippenvel of een warm gevoel van binnen. Dat gebeurt wanneer iets aansluit bij waarden die voor ons belangrijk zijn. Thema’s als verbondenheid of zorg voor anderen kunnen zulke gevoelens oproepen.

Psychologisch is dit interessant. Wanneer iemand wordt geraakt door een verhaal dat aansluit bij zijn of haar waarden, ontstaat soms een verschil tussen wie iemand nu is en wie hij of zij graag wil zijn. Psychologen noemen dit self-discrepancy. Juist dat verschil kan de brandstof zijn voor verandering.

Voor informatiebeveiliging betekent dit iets fundamenteels. Mensen veranderen hun gedrag niet alleen omdat een protocol dat voorschrijft. Ze veranderen wanneer veilig handelen onderdeel wordt van het beeld dat zij van zichzelf willen hebben.

Waarden sturen gedrag — ook op de werkvloer

Onderzoek laat zien dat waarden gedrag kunnen voorspellen. Mensen die bijvoorbeeld universalisme en zorg voor anderen belangrijk vinden, vertonen vaker duurzaam gedrag dan mensen voor wie deze waarden minder belangrijk zijn. Hetzelfde mechanisme geldt voor veilig gedrag op de werkvloer.

De valkuil: informatiebeveiliging als technisch onderwerp

Een veelgemaakte fout is dat we informatiebeveiliging presenteren als een technisch of juridisch onderwerp.

• “We moeten voldoen aan de AVG.”
• “Gebruik MFA.”
• “Controleer de ontvanger.”

Allemaal inhoudelijk correct. Maar voor veel medewerkers ontbreekt de betekenis.

Niemand werd zorgverlener, docent, beleidsmedewerker of HR-adviseur omdat ze informatiebeveiliging zo interessant vinden. Ze kozen hun beroep vanuit andere drijfveren. Denk aan:

• Een verpleegkundige wil goede zorg leveren.
• Een docent wil leerlingen helpen groeien.
• Een HR-adviseur wil mensen ondersteunen.
• Een gemeentemedewerker wil inwoners goed helpen.

Wil je veilig gedrag laten landen? Verbind het dan met de diepere motivatie van jouw doelgroep.

Van “moeten” naar “willen”: de vertaalslag naar waarden

Uit ons onderzoek onder zorgmedewerkers kwamen bijvoorbeeld vier veelgenoemde waarden naar voren:

• Respect
• Betrouwbaarheid
• Verbinding
• Eerlijkheid

Wanneer je deze waarden gebruikt in je communicatie verandert de boodschap volledig.

In plaats van:

“Verstuur persoonsgegevens alleen beveiligd.”

Zeg je:

• “Elke beveiligde e-mail is een stille belofte dat iemands persoonlijke verhaal alleen terechtkomt waar het thuishoort.”

Of, met vertrouwen als kernwaarde:

• “Vertrouwen groeit wanneer informatie alleen wordt gedeeld met de mensen die deze echt nodig hebben.”

Dezelfde inhoud. Totaal andere betekenis.

En juist betekenis zorgt voor motivatie.

Motivatie én actie

Waarden alleen zijn overigens niet voldoende.

Wie gedrag wil veranderen heeft twee ingrediënten nodig:

1. Waarden zorgen voor motivatie.

1. Concreet gedrag zorgt voor actie.

Een effectieve boodschap bevat daarom beide elementen.

Niet: “Respect is belangrijk.”

Maar: “Omdat respect betekent dat we zorgvuldig omgaan met persoonlijke informatie, controleren we altijd de ontvanger voordat we persoonsgegevens versturen.”

Zo wordt in één zin duidelijk welk gedrag past bij de identiteit die iemand nastreeft.

Begin met luisteren
Luister naar de waarden die doorklinken in de reacties van jouw doelgroep. Vraag er eens specifiek naar en luister naar de antwoorden.

Morgen al toepassen

• Herschrijf één awarenessboodschap zodat deze aansluit bij die waarden.
• Combineer de waarde altijd met één concreet, gewenst gedrag.

Want uiteindelijk veranderen mensen niet omdat ze informatiebeveiliging zo belangrijk vinden.

Ze veranderen omdat veilig gedrag helpt om trouw te blijven aan wat zij zelf belangrijk vinden.

Wil je eens vrijblijvend verder praten over hoe dit voor jou zou kunnen werken? Neem contact op.